Ανυπάκουη μαμά

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

Αρκετοί/ες αναγνώστες/στριες αναρωτιούνται -σε κατ'ιδίαν συζητήσεις μας- το αν υπάρχει εκείνος ο απαιτούμενος και σεβαστός χώρος στη λογοτεχνία ώστε να γράφονται και να παρουσιάζονται βιβλία που δεν έχουν έναν αμιγώς λογοτεχνικό χαρακτήρα. Εκείνα, δηλαδή, τα βιβλία που γράφονται για να ειπωθούν αλήθειες, να προβληματίσουν, ακόμη και να σατιρίσουν/καυτηριάσουν με εύστοχο και σκωπτικό τρόπο πολλά από τα κακώς κείμενα των κοινωνιών και τον όποιον αντίκτυπο αυτά μπορεί να φέρουν πάνω στους πολίτες αυτών. Η απάντηση, λοιπόν, είναι ένα ηχηρό ''ναι'', αν κι εφόσον πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις. Διότι, είμαι παντελώς αντίθετη στο να γράφονται και να εκδίδονται βιβλία, απλώς και μόνο, για να γράφονται και για να κοσμούν τα ράφια των όποιων βιβλιοθηκών με αποτέλεσμα να τρέφουν το ''εγώ'' και την όποια φιλαρέσκεια ( ; ), αλαζονεία ( ; ), ανάγκη για φήμη ( ; ), ή, οτιδήποτε άλλο αποτελεί κίνητρο για τον/την εκάστοτε γράφοντα/ουσα το ανάλογο έργο. 

Έχοντας, λοιπόν, αποτάξει από πάνω μου μία κακή συνήθεια προγενέστερων ετών -σχετικά με το πότε πρέπει να διαβάζω κάποιο βιβλίο και να μην το αφήνω στα αδιάβαστα για την επόμενη χρονιά- σήμερα διάβασα και σας μιλώ για ένα ιδιαίτερο, μα πάνω απ'όλα ειλικρινές και με ουσία βιβλίο. Ο λόγος για το βιβλίο της συγγραφέως Esther Vivas (Έσθερ Βίβας), με τίτλο ''Ανυπάκουη μαμά'' (Mamá desobediente), το οποίο κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Oposito, σε μετάφραση της κυρίας Κατερίνας Μποσινάκη. Ένα βιβλίο που μας κάνει σαφείς και έντονα παρούσες τις θέσεις του από τον υπότιτλό του, κιόλας, ''Μια φεμινιστική ματιά στη μητρότητα" (una mirada feminista a la maternidad). Μα ας τα πιάσω, καλύτερα, από την αρχή.

Σέβομαι το δικαίωμα του κάθε ανθρώπου να μπορεί να δηλώσει την ανάγκη του, ή, και μη να γίνει γονιός. Κανένας και καμία δεν έχει την παραμικρή δικαιοδοσία να πει στον άλλον άνθρωπο το αν θα πρέπει να τεκνοποιήσει, ή, όχι. Αυτό, όμως, θέλω να γίνεται κι από τους άλλους προς εμένα. Τί θέλω να πω; Να σέβονται την επιθυμία μου να γίνω μητέρα και να μη βιάζονται να με κρίνουν γι'αυτό. Και για να σας προλάβω! Δεν είμαι καμία νυμφομανής που κυνηγώ όποιον άνδρα γνωρίσω για να κάνω παιδί μαζί του! Δε νομίζω ότι το γεγονός πως θέλω να αποκτήσω παιδιά συνεπάγεται ότι σώνει και ντε επιθυμώ να συμβεί με τον οποιονδήποτε άνδρα. Θεωρώ ότι αυτό έρχεται (ή πρέπει να συμβαίνει) κατόπιν ώριμης σκέψης, συζήτησης και κυρίως κοινής γραμμής των θέλω και των δύο! Παρ'όλ'αυτά, ζούμε σε μία κοινωνία όπου το ζήτημα της μητρότητας μαζί με την όποια ιερότητα και σπουδαιότητα το διακρίνει, μοιάζει να μη χαίρει του ίδιου σεβασμού και προσοχής που του αναλογεί. 

Δυστυχώς, όλο και περισσότερα αρνητικά φαινόμενα παρατηρούμε γύρω μας που συνδέονται με εκείνη. Από την καταπίεση του πότε πρέπει να γίνει μία γυναίκα μάνα (ηλικιακός ρατσισμός), το αν έχει δικαίωμα συνειδητής επιλογής για το αν θα είναι μονογονέας, ή, όχι (δεν εννοώ σε άλλες πιο ιδιαίτερες περιπτώσεις - αυτό χρήζει άλλης συζητήσεως), στο αν πρέπει ως μητέρα να εργάζεται και να υποκύπτει στο τί επιβάλλει ο σύγχρονος ρυθμός ζωής (εδώ μπορεί κάποιες φορές να φτάνει και στο άλλο μη θετικό άκρο), ή, αν θα πρέπει να μην το κάνει και να μείνει κλεισμένη στο σπίτι για να μεγαλώνει το/τα παιδί/ια της (βάσει των όποιων πατριαρχικών και παγιωμένων αντιλήψεων που κακώς μας γαλουχούν), το αν θα γεννήσει με φυσιολογικό τοκετό, ή, με προγραμματισμένο ραντεβού για καισαρική όταν χρειάζεται για να είναι ασφαλείς τόσο η μητέρα όσο και το νεογνό (βέβαια υπάρχουν και εκείνες οι περιπτώσεις μερικών γιατρών που το κάνουν -δίχως να τίθεται ο οποιοσδήποτε κίνδυνος- για να πάρουν περισσότερα χρήματα και να έχουν πιο εύκολο πρόγραμμα!), το πόσο εκμετάλλευση υπάρχει γύρω από το ζήτημα της εγκυμοσύνης και των όποιων επιβεβλημένων εξετάσεων (όχι πάντα για να δούμε αν το παιδί είναι υγιές, μα περισσότερα για τα χρήματα που εισπράττονται!) συνδέονται με εκείνη, τη μαιευτική βία, το αν πρέπει ένα παιδί να θηλάσει, ή, να λάβει γάλα σε σκόνη, την επιλόχεια κατάθλιψη που βιώνουν πολλές μητέρες, τον τρόπο συνολικής ανατροφής των παιδιών, την υπογονιμότητα και πολλά ακόμη έρχονται στο προσκήνιο και γίνονται η πηγή έμπνευσης και αναφοράς της συγγραφέως για να γράψει αυτό το βιβλίο.

Ναι, η συγγραφέας δε φοβάται να πει αλήθειες που δεν είναι και οι πιο αρεστές. Αρκετοί/ες θα είναι εκείνοι/ες που ως αναμάρτητοι/ες πρώτοι/ες τον λίθο βαλέτω προς τη συγγραφέα και τα λεγόμενά της. Βλέπετε, είναι αναμενόμενο κάθε προτροπή σε ''αντίστασή'' προς οτιδήποτε φαντάζει αναχρονιστικό, παλαιωμένο και παγιωμένο ως απολύτως αποδεκτό από το σύνολο της κοινωνίας να ξενίζει και να προκαλεί αντιδράσεις, μα δεν πρέπει να σταματήσουμε να μιλάμε και να μοιραζόμαστε σκέψεις και εμπειρίες που μπορούν είτε να γίνουν παράδειγμα προς αποφυγή είτε να γίνουν πρότυπο προς μίμηση που απελευθερώνει από τα όποια δεσμά και γίνεται ένας χρήσιμος βοηθός/παραστάτης δίπλα σε κάθε γυναίκα που θέλει, ή, βιώνει τη μητρότητα, όπως και στα πρόσωπα στέκονται στο πλευρό της.

Με έναν λόγο ευθύ, ρεαλιστικό, κατά τόπους πιο αιχμηρό και μαχητικό η συγγραφέας μας προσφέρει ένα αρκετά καλογραμμένο -εντάξει σε κάποια σημεία θα επέλεγα να είναι λίγο πιο ταχύς ο ρυθμός και να παραλείπονται κάποιες επαναλήψεις- που διαβάζεται με προσοχή από την αρχή έως και το τέλος και μας βάζει στη διαδικασία να δούμε πολλά πράγματα μέσα από μία οπτική που μέχρι σήμερα δεν έτυχε να γνωρίζουμε. 

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Oposito.