Η Σκοτεινή Πένα της Επιτυχίας

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

''Μια δυνατή και γεμάτη ένταση ιστορία

για τη λυτρωτική δύναμη της ποιοτικής λογοτεχνίας,

από έναν γνώστη του χώρου."

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια ως αναγνώστρια ζούσα με την αντίληψη ότι η λογοτεχνία αποτελεί κάτι το αγνό και το αμόλυντο ως τέχνη. Βέβαια, όσο πιο πολύ διάβαζα βιβλία κι ερχόμουν σε επαφή με λοιπούς/ες αναγνώστες/στριες, συγγραφείς, κλπ. συνειδητοποίησα ότι προφανώς και δεν είναι όλα τόσο ρόδινα και αγγελικά πλασμένα όπως εσφαλμένως τα είχα σκεφτεί με το μυαλό μου. Αντιλαμβάνομαι και σέβομαι, απολύτως, ότι οι εκδοτικοί οίκοι που εκδίδουν βιβλία είναι επιχειρήσεις. Επιχειρήσεις μέσα στις οποίες εργάζεται ένας σεβαστός αριθμός προσώπων που για να πληρωθούν και να καλυφθούν κι οι υπόλοιπες δαπάνες/έξοδα και να είναι υγιείς, οφείλουν να έχουν ένα κέρδος. Προφανώς για να το πετύχουν αυτό, χρειάζονται στο συγγραφικό δυναμικό τους δημιουργούς με πένες που ενθουσιάζουν το αναγνωστικό κοινό και το στρέφουν προς την αγορά και ανάγνωση των βιβλίων που εκδίδουν. 

Ωραία μέχρι εδώ; Τί γίνεται, όμως, όταν προκύπτουν άλλα ζητήματα; Όπως για παράδειγμα να αυξάνεται, διαρκώς, τόσο ο αριθμός των συγγραφέων όσο και των βιβλίων που κυκλοφορούν, καθημερινώς, σε παγκόσμιο επίπεδο και κατακλύζουν τα ράφια των καταστημάτων που δεν προλαβαίνουν να αντικαθιστούν το ένα με το άλλο; Κι άντε να έχουμε να κάνουμε με πάντα καλά βιβλία, τί γίνεται στην αντίθετη περίπτωση; Δεν έχω καμία πρόθεση να μοιρολατρήσω, ή, να ρίξω το οποιοδήποτε ανάθεμα εν γένει στον χώρο της λογοτεχνίας, μα συνετό είναι κάποιες φορές να αρχίσουν να ειπώνονται κάποιες αλήθειες. Αλήθειες όχι πάντα αρεστές κι ανώδυνες, μα από εκείνες που μας (υπεν)θυμίζουν πολλά όπως για παράδειγμα είναι ο διαχωρισμός ενός βιβλίου από εμπορικό σε λογοτεχνικό. Κι όχι! Μην υποδυθείτε ότι σοκάρεστε και πέφτετε από τα σύννεφα, διότι δεν είστε τόσο καλοί/ες ηθοποιοί ώστε να σας πιστέψω! 

Αν κάποτε στη μουσική βιομηχανία επικρατούσε το sex, drugs and rock'n'roll, πλέον, σε ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό στη λογοτεχνία επικρατεί το σεξ, η βία και το έγκλημα. Βλέπετε, αυτά φαντάζουν πιο δελεαστικά -κοινώς ''πιασάρικα''- στα αυτιά πολλών αναγνωστών/στριων, οπότε και μερίδα των συγγραφέων τα χρησιμοποιούν, κατά κόρον, ως μοτίβα στα έργα που υπογράφουν. Μία συνθήκη που δε θα την έβρισκα τόσο ενοχλητική, αν δε γινόταν επί τούτου και κατ'εξακολούθηση, απλώς και μόνο για να ''τραβήξουν'' το αναγνωστικό κοινό. Συγγνώμη, αλλά θεωρώ ότι όλα έχουν όρια! Και για να είμαι ξεκάθαρη σχετικά με το τί εννοώ, θεωρώ ως λογοτεχνικό ένα βιβλίο που θα υπηρετεί την τέχνη του λόγου με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται και ίσως -για να είμαστε ειλικρινείς- δε θα περνά στα χαμηλά ώστε να μην το αναζητά τόσο έντονα το αναγνωστικό κοινό, ενώ εμπορικό -για μένα- είναι ένα βιβλίο που απλώς πουλάει και φέρνει έσοδα, σε κάνει να περνάς καλά για όσο το διαβάζεις και το έχεις ξεχάσει μέχρι να πας στο επόμενο. 

Δυστυχώς, όμως, δεν είναι μόνο αυτό. Είναι αρκετά παραπάνω και ο συγγραφέας John Purcell δε φοβάται να εκθέσει τις σκέψεις του πάνω σε αυτά μέσα από το βιβλίο του, με τίτλο ''Η Σκοτεινή Πένα της Επιτυχίας'' (The Girl On The Page), το οποίο κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ιβίσκος σε μετάφραση της κυρίας Χριστίνας Ζαχαρίου. Ένα βιβλίο σύγχρονο, που παρά τον σχετικά μεγάλο του όγκο (500+ σελίδες), σε κάνει να θέλεις να το διαβάσεις απνευστί. Προκλητικά ειλικρινές, πρόστυχα αυθάδικο και παθιασμένο όπως οι ερωτικές σκηνές που περιγράφει - πάντα στα πλαίσια του αλισβερισιού για να πετύχουν οι όποιες συνεργασίες (εντός κι εκτός εισαγωγικών)- αλλά και τόσο ορθώς δομημένο με χαρακτήρες προσώπων που εκπέμπουν μία οικειότητα και αληθοφάνεια που μας επιτρέπει να ταυτιστούμε, ή, και όχι μαζί τους, το βιβλίο κατάφερε το σκοπό του και με έβαλε σε ποικίλες σκέψεις.

''Η Έιμι Γουίνστον είναι μια νεαρή, γνωστή επιμελήτρια βιβλίων που βρίσκεται σε καθοδική πορεία. Πίνει υπερβολικά και είναι ασταθής στις σχέσεις της. Ενώ έχει ήδη φτιάξει το όνομά της και έχει αποκτήσει αμύθητη περιουσία, μετατρέποντας έναν μέτριο συγγραφέα θρίλερ σε έναν πασίγνωστο και πάμπλουτο αστέρα των εκδόσεων, της ανατίθεται από τη διευθύντριά της η άχαρη αποστολή να καθοδηγήσει την εξαίρετη συγγραφέα Έλεν Όουεν να δημοσιεύσει ένα έργο που θα γίνει μεγάλη εμπορική επιτυχία. Όταν η Έιμι επισκέπτεται το όμορφο σπίτι της Έλεν, βρίσκει την ίδια και τον σύζυγό της, τον αναγνωρισμένο μυθιστοριογράφο Μάλκολμ Τέιλορ, να βρίσκονται σε μια σιωπηρή εμπόλεμη κατάσταση. Το σπίτι έχει αγοραστεί με την τεράστια, επταψήφια προκαταβολή που έλαβε η Έλεν για το μυθιστόρημα που έγραψε, προκειμένου να βάλει τέλος στα πενήντα χρόνια που ζούσε απολαμβάνοντας διθυραμβικές κριτικές για το έργο της, αλλά με δυσκολία κάλυπτε τα έξοδα της οικογένειάς της. Το μυθιστόρημα που ο Μάλκολμ θεωρεί ανάξιό της και εξαιτίας του την απαξιώνει. Το μυθιστόρημα που η Έλεν αμφιταλαντεύεται αν θα παραδώσει, παρόλο που έχει περάσει η προθεσμία που της έχουν θέσει από τον εκδοτικό της. Το μυθιστόρημα που η Έιμι έχει αναλάβει να «διορθώσει», αντιμετωπίζοντας μια πρόκληση πρωτόγνωρη. Η Έλεν και ο Μάλκολμ είναι ιδιοφυείς, σπουδαίοι συγγραφείς και κάνουν την Έιμι να αμφισβητεί τον ίδιο της τον εαυτό, την πορεία της και τις επιλογές της και να αναρωτιέται τι πραγματικά αξίζει. Και πριν προλάβει να το συνειδητοποιήσει, η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα γίνεται ζήτημα ζωής και θανάτου." (Από το οπισθόφυλλο)

Θα ήταν μέγα σφάλμα από μεριάς μου να διανοηθώ να συγκρίνω την εγχώρια με την παγκόσμια λογοτεχνία. Προς Θεού! Σε καμία των περιπτώσεων δεν υποτιμώ τους/τις εγχώριους συγγραφείς, εκδοτικούς οίκους κι έργα, αλλά όλοι κι όλες ξέρουμε ότι μιλάμε για μεγάλη διαφορά -μεταξύ των εγχώριων και των ξένων- αναφορικά τόσο με τα ποσοστά των πωλήσεων των εκάστοτε έργων όσο και με τα υπέρογκα ποσά που εισπράττουν ως αμοιβή στο εξωτερικό σε σχέση με τα πενιχρά -μη σας πω μηδενικά- που λαμβάνουν οι συγγραφείς στη χώρα μας. Αφήστε που αρκετοί/ες για να δουν το έργο τους να εκδίδεται, βάζουν λεφτά και από την τσέπη τους! Ναι, άλλο καπέλο αυτό! Άρα, μπορούμε να υποθέσουμε το μέχρι πού μπορεί να έφταναν οι εκδοτικοί και οι συγγραφείς στο εξωτερικό ώστε να έχουν δεδομένη μία επιτυχία. 

Κι εδώ ο συγγραφέας δε δείχνει να τους χαρίζεται. Εύστοχα θέτει το ζήτημα της επιμέλειας, όπως και το ποιος/α μπορεί να κρύβεται, εντέλει, πίσω από τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος. Γιατί κακά τα ψέματα, αν δεν ήταν η επιμέλεια κι όλα όσα χρειάζεται αυτή να κάνει επεμβαίνοντας και διορθώνοντας αδυναμίες του κειμένου είτε από άποψη γραφής (προσθέστε εδώ και συντακτικά/ορθογραφικά λάθη) είτε νοημάτων είτε της ίδιας της μορφής των έργων και του πώς πρέπει να ενισχυθεί η ιστορία και του τί να παραλειφθεί, μπορείτε να φανταστείτε το πώς ξεκινά ένα βιβλίο και το πώς καταλήγει ολοκληρωμένο στα χέρια μας προς ανάγνωση. Από πόσα στάδια περνάει. Και αναρωτιέμαι. Δε θα νιώθατε εξαπατημένοι/ες ως αναγνώστες/στριες αν μαθαίνατε ότι όταν άλλος/η έχει γράψει το βιβλίο που διαβάζετε κι άλλος/η έχει περίτρανα γραμμένο το όνομά του/της στο εξώφυλλο; 

Ο συγγραφέας μας προσφέρει μία ιστορία που αν κι ακούγεται υπερβολική, θεωρώ ότι η ουσία που προκύπτει από εκείνη κάθε άλλο παρά ως ένα ακόμη σενάριο μυθοπλασίας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε και η τελευταία φορά που κινούνται υποψίες γύρω από την ύπαρξη συγγραφέων-φαντασμάτων, λοιπών δολοπλοκιών, πισώπλατων μαχαιρωμάτων, εξυπηρέτηση συμφερόντων και αρκετών ακόμη που θα είχαν ως αποτέλεσμα το να ωφεληθούν συγκεκριμένη μερίδα προσώπων. Ο λόγος του είναι ευθύς, σαρκαστικός και συνάμα σκωπτικός, με μία δόση μαύρου χιούμορ και περιπαικτικής διάθεσης που μας κάνει να δούμε τα πράγματα ως έχουν. Ναι, μπορεί να μην είναι εύκολα ως προς την ''πέψη'' τους όλα αυτά και ακούγοντάς τα κάποιοι άνθρωποι να μην μπορούν να τα δεχθούν, αλλά ας μην είμαστε πάντα τόσο ευκολόπιστοι/ες στα όσα ακούμε, ή, νομίζουμε ότι έτσι είναι για να τα πιστέψουμε... Άραγε, ποιοι/ες είστε διατεθειμένοι/ες να δείτε ποια είναι ''Η Σκοτεινή Πένα της Επιτυχίας''; 

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιβισκός.