Νοσταλγία (Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ)

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

Μία βιβλιοπρόταση για όσους/ες νοσταλγούν...

Νοσταλγία: λέξη σύνθετη που προέρχεται από το ''πάντρεμα'' των λέξεων νόστος + άλγος (πόνος). Και μεταξύ μας, δε χρειάζεται κάποιος/α να είναι/δηλώνει μόνο νοσταλγός του ροκ 'ν' ρολ (αυτό το λέω χαριτολογώντας!), αλλά και λοιπών πραγμάτων ώστε να αφήνει στο θυμικό και στην όποια σκέψη του νου του/της να ''ξεστρατίσει'' και να ''χαθεί'' μέσα στη μνήμη των όποιων αναμνήσεων που του/της ''γεννούν'' αυτό το γλυκόπικρο -συνήθως- συναίσθημα, μιας και η νοσταλγία αφορά πράγματα είτε του πιο μακρινού είτε του πιο κοντινού παρελθόντος που έχουν, όμως, περάσει ανεπιστρεπτί και είναι -κάποιες φορές- φύσει αδύνατον να ''αναβιώσουν''... 

Ευτυχώς για μένα, δηλώνω ακόμη πλήρως σώφρων (δεν ξέρω να πω για το μέλλον!) και γνωρίζω ότι δεν είμαι μία φωτεινή παντογνώστρια, ώστε να μπορώ να εκφέρω άποψη επί παντός επιστητού. Όταν, λοιπόν, η καλή τύχη μού φέρνει στα χέρια μου βιβλία που έχουν μία βάση επιστημονική υπό τη μορφή μελετών, δοκιμίων, κλπ., έχω το νοείν να τα προσεγγίζω όσο πιο προσεκτικά γίνεται και με σεβαστική τάση τόσο προς εκείνα όσο και προς τον/την εκάστοτε γράφοντα/ουσα. Δεν προσπαθώ να ''συγκριθώ'' μαζί τους ούτε και να τα κρίνω έτσι αγόγγυστα και χωρίς περαιτέρω βάση και διερεύνηση. Σήμερα, λοιπόν, σας παρουσιάζω μία βιβλιοπρόταση για όσους/ες νοσταλγούν. Πιο συγκεκριμένα, διάβασα και σας μιλώ για το βιβλίο, με τίτλο ''Νοσταλγία (Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ)" (Nostalgia: A History of a Dangerous Emotion), το οποίο υπογράφει η Δρ. και συγγραφέας Agnes Arnold-Forster, το οποίο κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Συρτάρι, σε μετάφραση από τον κύριο Πάνο Αντωνόπουλο.

Κι αφού αναφέρθηκα στον πρόλογό μου -έστω και λακωνικά- στον βασικό τίτλο του βιβλίου, θα μου επιτρέψετε να σταθώ λίγο και στον ενδιαφέροντα υπότιτλό του ''Η ιστορία ενός επικίνδυνου συναισθήματος''. Κι αναρωτιέμαι. Είναι, άραγε, η νοσταλγία ένα συναίσθημα που μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους για όποιον/α το βιώνει; Κι αν ναι, υπό ποια έννοια; Η συγγραφέας επιλέγει να έχει ως αφετηρία αυτά τα δύο ερωτήματα και μέσα από την ενδελεχή της έρευνα και προσωπική εμπειρία να απαντήσει όχι μόνο σε αυτά, αλλά και στα όσα επιπλέον θα προκύψουν στην πορεία. 

''Στο βιβλίο Νοσταλγία, η ιστορικός Agnes Arnold-Forster συνδυάζει τη νευροεπιστήμη και την ψυχολογία με την ιστορία της ιατρικής και των συναισθημάτων, ιχνηλατώντας την εξέλιξη της νοσταλγίας από την Ελβετία του 17ου αιώνα –όταν θεωρούνταν ασθένεια που μπορούσε κυριολεκτικά να οδηγήσει στον θάνατο– έως σήμερα, όπου εντάσσεται σε στρατηγικές εμπορικής και πολιτικής αξιοποίησης. Πρόκειται για μια συναρπαστική και διεισδυτική μελέτη ενός κοινωνικού και πολιτικού συναισθήματος, ευάλωτου σε καταχρήσεις και άρρηκτα συνδεδεμένου με τα άγχη κάθε εποχής. Ταυτόχρονα, προσφέρει μια νηφάλια αποτίμηση του τι κάνουμε σήμερα, πώς νιώθουμε γι’ αυτό και τι ενδεχομένως θα επιθυμούσαμε να αλλάξουμε στον κόσμο όπου ζούμε." (Από το οπισθόφυλλο)

Η δημιουργός καταπιάνεται με το συναίσθημα της νοσταλγίας, το πώς και γιατί παρουσιάζεται, καθώς και τις μορφές που μπορεί αυτό να λάβει στην καθημερινή ζωή των προσώπων. Για να το πετύχει αυτό, προβαίνει σε έναν εύστοχο συνδυασμό πραγματικών παραδειγμάτων παρμένων από την αληθινή ζωή, της πλούσιας βιογραφίας (ποικίλων επιστημονικών κλάδων), όπως και τις σκέψεις σημαντικών προσώπων γύρω από τη θέση τους προς το συναίσθημα της νοσταλγίας και εντέλει, της βίωσής του. Ναι, το κάνει μέσω μίας προσέγγισης/διάστασης στα πλαίσια της φιλοσοφικής, επιστημονικής και ψυχολογικής έννοιας και με έναν λόγο κατά βάσει οικείο, κατανοητό και απηλλαγμένο από βαρύγδουπες εκφράσεις και δυσνόητους όρους. Κι όλο αυτό εξετάζοντας το εν λόγω συναίσθημα που καταπιάνεται με ένα ευρύτερο παγκόσμιο επίπεδο σε ένα γενικότερο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι της κάθε εποχής και των όποιων δεδομένων αυτής.

Διάβασα με πολύ ενδιαφέρον και προσοχή κάθε στάδιο της σκέψης της δημιουργού που αποτυπώνεται σε ξεχωριστά μέρη μέσα στις σελίδες του βιβλίου. Δε σας το κρύβω ότι όχι μόνο αντίκρυσα μία πιο διευρυμένη και ''ανοικτή'' οπτική του συναισθήματος της νοσταλγίας, μα και μερικά εύστοχα και αρκετά ιντριγκαδόρικα για τη σκέψη μου ερωτήματα γεννήθηκαν στο μυαλό μου. Ερωτήματα του τύπου το αν η νοσταλγία, ως συναίσθημα, μπορεί να γίνει προϊόν προς εμπόριο, το αν θεωρείται ένα θελκτικό και πετυχημένο ''κίνητρο'' με απώτερη εκμετάλλευση από τρίτα άτομα, αν μπορεί να ποινικοποιηθεί και εντέλει, αν χρησιμοποιείται ως ένα εναλλακτικό κι έμμεσο μέσο πειθούς του κοινού με την επί τούτου συγκινησιακή φόρτιση μέσω του ερεθίσματος του θυμικού...

Εάν αγαπάτε κι εσείς με τη σειρά σας να διαβάζετε ανάλογα βιβλία που μόνο ως ''παραγωγική'' και ''θρεπτική'' τροφή για τη σκέψη σας μπορούν να θεωρηθούν, δεν έχετε παρά να το αναζητήσετε!

Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Συρτάρι.