Απόδραση από τις Σιωπές

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

''Μια φωτογράφιση. Μια αποκάλυψη. Μια ζωή που δεν ήταν δική του.''

Μένω κι επιμένω όχι από ''αναγνωστικό'' γινάτι, αλλά από μία δική μου εσωτερική επιθυμία να ψάξω να βρω βιβλία διάφορων λογοτεχνικών ειδών, που αν και δεν αποτελούν τις πρώτες μου επιλογές, είτε θα με κάνουν να αναθεωρήσω τις σκέψεις μου για εκείνα είτε θα ''κλείσουν'' οριστικά κι αμετάκλητα οι ''πόρτες''... Για να το πετύχω αυτό, εδώ και κάμποσο καιρό έχω ξεκινήσει τις παράλληλες αναγνώσεις βιβλίων (διαφορετικών μεταξύ τους ειδών) ώστε και να μπορώ να διαβάζω περισσότερα βιβλία, μα και να μπορώ να διατηρώ ενεργό το ενδιαφέρον μου γύρω από κάποια εξ αυτών. Ειδικότερα, αναφέρομαι στα κοινωνικά μυθιστορήματα και την όποια επίδραση ασκούν, ή, και όχι πάνω μου. Πιο συγκεκριμένα, σήμερα σας μιλώ για το καινούργιο μυθιστόρημα της συγγραφέως Νεοφύτας Ευαγγέλου, με τίτλο ''Απόδραση από τις Σιωπές'', το οποίο κυκλοφορεί από τις Πρότυπες εκδόσεις Πηγή. 

Τη συγγραφέα δεν τη ''συναντώ'' πρώτη φορά μέσα από το παρόν έργο της, αλλά είναι μία παλιά ''αναγνωστικά'' μου γνώριμη. Μία συγγραφέας που ενώ είχε ωραίες ιδέες γύρω από τις υποθέσεις των βιβλίων της και μία καλή και πρόθυμη προς εξέλιξη βάση γραφής, δε σας το κρύβω ότι δεν ένιωθα να ενθουσιάζομαι τόσο από το τελικό αποτέλεσμα που ''έβγαζαν'' τα έργα της. Παρ'όλ'αυτά, ποτέ δεν έπαψα να εκτιμώ το γεγονός ότι την παρατηρούσα -έστω κι από μακρυά κι από απόψεις άλλων αναγνωστών/στριων- και μάθαινα ότι συνεχώς στόχευε στην εξέλιξή της. Ότι μάθαινε από τα συγγραφικά της λάθη και το κυριότερο ότι άκουγε αυτά που της λέγανε για το καλό της. Αυτός μάλιστα ήταν και ο κυριότερος λόγος που δέχθηκα να μου στείλει, να διαβάσω και να σας παρουσιάσω το βιβλίο της.

Έχοντας, λοιπόν, περάσει ένα σεβαστό διάστημα μεταξύ της ανάγνωσης του προηγούμενου και του καινούργιου της παρόντος μυθιστορήματος, ένιωσα σαν να ''συστηνόμασταν'' ξανά από την αρχή. Μόνο που αυτήν τη φορά, όλα έμπαιναν σε πιο γερές κι εποικοδομητικές βάσεις. Με φανερή μία εξέλιξη στη γραφή της, το βιβλίο έδειχνε να είναι πιο άρτιο και σφιχτοδεμένο από τις πρώτες, κιόλας, σελίδες του. Βέβαια, κι ο τίτλος του είχε συμβάλλει στο να υπάρχει -από μεριάς μου- μία θετική προς εκείνο προδιάθεση. Τί θέλω να πω; Αυτή η απόδραση από τις Σιωπές -προσέξτε την επιτηδευμένη χρήση κεφαλαίου γράμματος ''Σ'' στη λέξη σιωπές σαν να τις προσωποποιεί και να τους δίνει υπόσταση- με έκαναν να σκεφτώ ποικίλα πιθανά σενάρια για το τί μπορεί να συνεπαγόταν αυτή η απόδραση (εντός κι εκτός εισαγωγικών), από ποιες καταστάσεις και κυρίως από ποια πρόσωπα...

''Πόσα μπορεί να αντέξει ένας άνθρωπος, όταν όλη του η ζωή ήταν ένα καλά στημένο ψέμα;"

Μία λαϊκή ρήση λέει ''Βάστα να μη σου δώσει ο Θεός όσα μπορείς ν'αντέξεις''. Κι αναρωτιέμαι. Πόσοι και πόσοι άνθρωποι δεν έχουν βρεθεί, κατά τη διάρκεια του βίου τους, μπροστά σε γεγονότα κι αποκαλύψεις που άλλαξαν άρδην όλα όσα είχαν ως δεδομένα; Πόση δύναμη, πίστη, κουράγιο κι αντοχή έπρεπε να επιδείξουν ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στα όσα είδαν να ανατρέπονται και να μάθουν να ζουν μέσα στις νέες συνθήκες; Πώς μπορούν να βρουν τη θέση και τον εαυτό τους ξανά προσδιορίζοντάς τον ως κάτι καινούργιο και τόσο ξένο; Πώς επηρεάζονται οι σχέσεις τους με τους/τις άλλους/ες γύρω τους; Πώς είναι αλήθεια να ζουν μέσα σε μία πλάνη και όταν αυτή η φούσκα σκάσει να έρχονται μπροστά σε συνειδητοποιήσεις που μοιάζει να τους στερούν το απαραίτητο για την επιβίωσή τους οξυγόνο; 

''Μια συνηθισμένη οικογενειακή συγκέντρωση τα Χριστούγεννα μετατρέπεται σε θρυαλλίδα αποκαλύψεων, όταν ο Παύλος αρχίζει να γράφει στο σημειωματάριο που του αλλάζει τη ζωή. Κρυμμένες αλήθειες, σιωπές που πλήγωσαν και πρόσωπα που δεν είναι όπως φαίνονταν, συνθέτουν το ψηφιδωτό μιας ιστορίας που διατρέχει δεκαετίες και φτάνει από την Αθήνα στη Λεμεσό. Μπορείς να δραπετεύσεις από τις σιωπές όταν αυτές έχουν γίνει ένα με το είναι σου; Μια συγκλονιστική διαδρομή αυτογνωσίας και σύγκρουσης με τις οικογενειακές παρακαταθήκες, όπου η γραφή γίνεται αντίσταση και η αλήθεια, τελικά, απαιτεί να ακουστεί. Ένα μυθιστόρημα που δεν χαρίζεται. Ούτε στους ήρωές του, ούτε στον αναγνώστη.(Από το οπισθόφυλλο)

Ναι, το ξέρω. Η υπόθεση του βιβλίου μοιάζει τόσο συνηθισμένη ίσως και κάπως παλιακή σαν σενάριο ταινίας του εγχώριου παλιού κινηματογράφου, μα αρκεί να σκεφτούμε ότι πολλά από τα όσα αναφέρει δεν παύει να συμβαίνουν, καθημερινώς, γύρω μας πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών. Εντάξει, δε λέω η μυθοπλασία μπορεί να τείνει προς μία δικαιολογημένη υπερβολή, μα και πάλι, πόσο σίγουροι/ες είστε ότι γνωρίζετε τα πάντα για τη δική σας οικογένεια και τα μέλη που την απαρτίζουν; Πόσω μάλλον τις οικογένειες των άλλων ανθρώπων; Ας μη στεκόμαστε μόνο στο ''φαίνεσθαι'', αλλά ας περάσουμε και στο ''είναι'' που μέσα του εσωκλείει μυστικά, πάθη, ανομολόγητα λάθη, σκέψεις, πράξεις, όνειρα, επιθυμίες, απωθημένα κι αρκετά ακόμη που καθορίζουν με τον έναν, ή, τον άλλον τρόπο τις ζωές των εμπλεκόμενων προσώπων. 

Η συγγραφέας επιλέγει και κλιμακώνει σταδιακά την ένταση των συναισθημάτων παράλληλα με την όποια αποκάλυψη των καίριων στοιχείων της υπόθεσης. Ναι, από την αρχή σχεδόν είχα αντιληφθεί κάποια πράγματα και το πού θα οδηγούμασταν κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, οπότε δεν μπορώ να πω ότι ένιωσα την τόση έκπληξη. Αντιθέτως, η πιο ενδιαφέρουσα ανατροπή -για μένα ως αναγνώστρια- έκανε την εμφάνισή της μετά τη μέση της εξιστόρησης των γεγονότων και ήρθε να λειτουργήσει ως επεξήγηση γύρω από τον τρόπο σκέψης και δράσης των προσώπων του βιβλίου. Κι εκεί οφείλω να σταθώ. Στα πρόσωπα της πλοκής που καθένας και καθεμία εξ αυτών φέρει εκείνα τα χαρακτηριστικά που ταιριάζουν για να φέρουν εις πέρας την αποστολή που τους/τις έχει ανατεθεί βάσει του ρόλου τους μέσα στο βιβλίο. Αληθοφανείς μέσα στην όποια μυθοπλασία και αρκετά οικείοι/ες και προσιτοί/ες, τους/τις περισσότερους/ες εξ αυτών τους/τις διακρίνει ένα όχι επί τούτου δραματικό ύφος, που μας επιτρέπει να ταυτιστούμε, ή, και όχι, ως έναν βαθμό μαζί τους. 

Τί κάνει, λοιπόν, η συγγραφέας εδώ; Μέσα από την παρούσα ιστορία αναδεικνύει ζητήματα που σαν άλλα αόρατα αγκάθια προκαλούν πόνο και τριβές μεταξύ των μελών μίας οικογένειας. Τα μυστικά και η όποια εσκεμμένη συγκάλυψη αυτών, βάζοντάς τα κάτω από το χαλί, φαντάζει σαν να γίνονται οι μόνοι εύθραυστοι και συγκολλητικοί κρίκοι/δεσμοί που κρατούν φαινομενικά ενωμένη αυτήν την οικογένεια. Η ειλικρίνεια ταράζει τις ισορροπίες και φανερώνει πολλά από τα όσα έχουν κρυμμένα μέσα στην ψυχή και στη σκέψη τους αυτά τα πρόσωπα. Άραγε, θα αντέξουν κάτω από το βάρος των όποιων αποκαλύψεων; Ποιες θα είναι οι σχέσεις τους μετά; Και κυρίως, θα επέλθει η πολυπόθητη λύτρωση, έστω και με το όποιο κόστος; 

Διάβασα άκοπα και με αρκετό ενδιαφέρον όλο το βιβλίο. Η μόνη μου ένσταση -ως αναγνώστρια- ήταν η επιλογή της να εντάξει την Αντιγόνη του Σοφοκλή και τα νοήματα που προκύπτουν από εκείνο το έργο μέσα στην παρούσα υπόθεση. Συγγνώμη, αλλά δεν μπόρεσα να βρω την όποια σύνδεση. Μα και πάλι αυτό είναι κάτι το υποκειμενικό και μπορεί να είναι αρεστό/ταιριαστό για άλλους/ες αναγνώστες/στριες. Εν κατακλείδι, όμως, μπορώ να πω ότι σε γενικές γραμμές το βιβλίο μου άφησε ένα θετικό πρόσημο και το ξεχώρισα παραπάνω από τα προηγούμενα της συγγραφέως.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις Πρότυπες εκδόσεις Πηγή.