Αν(τ)οχή

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

Ανέκαθεν αγαπούσα να ''παίζω'' με τις λέξεις... Τί θέλω να πω; Μου αρέσει να τις ''σπάω'' και να τις ''κολλάω'' ξανά κι από αυτά τα ''κομμάτια'' τους να βρίσκω όχι μόνο τα όποια προφανή, μα κι εκείνα που κρύβονται βαθειά μέσα τους και επιθυμούν είτε να μη γίνουν ποτέ ορατά στα αδηφάγα μάτια των πολλών είτε να απελευθερωθούν μέσω της όποιας ανακάλυψής τους. Ναι, μπορεί οι λέξεις να είναι απλές λέξεις που εμείς ως άνθρωποι να τους δίνουμε το όποιο νόημα και βαρύτητα, αλλά δεν παύει να μας επηρεάζουν και να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη ζωή, τις πράξεις και τις σκέψεις μας.

 Έτσι, λοιπόν, όταν μου εστάλη από τις εκδόσεις Κάκτος -τους οποίους κι ευχαριστώ πολύ- το μυθιστόρημα της συγγραφέως Ελευθερίας Τίγκα, με τίτλο ''Αν(τ)οχή", δεν έμεινα μόνο στο άκουσμα του τίτλου του και το τί αυτός μπορεί να συνεπάγεται, μα πήγα ένα βήμα παραπέρα και στάθηκα και στον τρόπο που έχει γραφτεί. Όχι, δεν πρόκειται για ένα ορθογραφικό λάθος, αλλά για μία εσκεμμένη και ορθώς μελετημένη κίνηση της συγγραφέως να τοποθετήσει μέσα σε παρενθέσεις το γράμμα ''τ'' στη λέξη ''Αν(τ)οχή''. Διότι, αν το σκεφτούμε παραπάνω, θα συνειδητοποιήσουμε ότι η αντοχή ενέχει και την ανοχή και τούμπαλιν. Λες και το ένα συμπληρώνει/συνυπάρχει με το άλλο, αλλιώς δε θα μπορούσε να επιβιώσει από μόνο του... Άραγε, λοιπόν, για ποια ''Αν(τ)οχή'' θα μας μιλούσε η ιστορία του παρόντος βιβλίου;

Λένε ότι όταν οι άνθρωποι κάνουν σχέδια, ο Θεός γελάει. Εν προκειμένω, εδώ θα ταίριαζε το όταν η Κυριακή κάνει σχέδια για το ποια βιβλία θέλει να διαβάσει, ας μην τα κάνει καλύτερα, αφού εκείνα (τα βιβλία) μοιάζει σαν να αποφασίζουν πότε είναι η στιγμή να διαβαστούν. Έτσι, για τρίτη φορά στη σειρά ανάγνωσης, διάβασα ένα βιβλίο που η ιστορία του βασίζεται σε αληθινά γεγονότα. Λες και η ζωή θέλει να μου δώσει κάποια μηνύματα τη δεδομένη στιγμή. Σαν τώρα η σκέψη μου όχι μόνο είναι πιο καθαρή, μα και δεκτική στο να τα αντικρύσω δίχως φόβο. Κάτι ανάλογο μου συνέβη και με το παρόν βιβλίο. Ένα βιβλίο που το μάτι μου -για να είμαι ειλικρινής- το προσέγγισε κάπως επιπόλαια και δεν του έδωσε την πρέπουσα σημασία εξ αρχής, αλλά εκείνο περίμενε υπομονετικά την ώρα για να διαβαστεί. Και ξέρετε κάτι; Δεν είναι λίγες οι φορές που τέτοια βιβλία με εξέπληξαν πιο ευχάριστα από άλλα που τα ξεκίνησα με μεγάλες προσδοκίες...

''Η ιστορία της Λένης πρέπει να ειπωθεί, πρέπει να ακουστεί, πρέπει να γίνει γνωστή. Γιατί είναι η ιστορία κάθε γυναίκας που υφίσταται, υπομένει, αντέχει αλλά δεν λυγίζει. Είναι η ιστορία εκείνων που είδαν όνειρα, υποσχέσεις και ελπίδες να διαψεύδονται αλλά δεν έκαναν πίσω και συνέχισαν να διεκδικούν. Είναι η ιστορία όλων των ανώνυμων γυναικών που επέλεξαν να παλέψουν γενναία αντί να υποχωρήσουν. Επειδή είναι ηρωίδες. Ή απλά επειδή είναι γυναίκες." (Από το οπισθόφυλλο)

Διαβάζοντας την άνωθεν περίληψη του βιβλίου, καταλαβαίνουμε ότι αντικειμενικά δεν πρόκειται και για την πιο πρωτότυπη ιστορία που έχουμε ακούσει ποτέ, καθώς, δυστυχώς, η βία κι όλες οι μορφές αυτής που έχουν υποστεί και εξακολουθούν να υφίστανται οι γυναίκες όπως και όποιος άνθρωπος θεωρείται διαφορετικός, ή, αδύναμος είναι κάτι τόσο άρρηκτα παγιωμένο ως κακό κείμενο της κοινωνίας μας που ακόμη και σήμερα ψάχνουμε τρόπους για να απαλλαχθούμε, οριστικά, από εκείνο. Διότι, η πατριαρχία και τα ''συνοδευτικά'' αυτής καλά κρατούν και συνεχώς βρισκόμαστε στη θέση να διεκδικούμε τα αυτονόητα και να παλεύουμε ενάντια σε αυτό το ''θηρίο'' που έχει ως θύματά του πρωταρχικώς τις γυναίκες κι έπειτα και τους άνδρες. Κι εκεί εστιάζει και η συγγραφέας με τη συγγραφή της εν λόγω ιστορίας.

Ναι, συνεχώς θα το φωνάζω ότι η πατριαρχία έχει πολλά θύματα! Θύματα όχι μόνο βάσει του φύλου του εκάστοτε προσώπου, αλλά και λόγω των όποιων (κυρίως σεξουαλικών) επιλογών. Δυστυχώς, γενιές και γενιές ανθρώπων έχουν μεγαλώσει και γαλουχηθεί με την απαράδεκτη, αβάσιμη και πλήρως εσφαλμένη θέση γύρω από τον διαχωρισμό των φύλων, τη θέση αυτών μέσα στην κοινωνία, το τί τους επιτρέπεται, ή, όχι, το πώς πρέπει να φέρονται και να σκέφτονται, τα όποια δικαιώματα και ελευθερίες και πολλά ακόμη. Ας πάρω κάποια παραδείγματα που χρησιμοποιεί και η συγγραφέας μέσα στην ιστορία για να εξηγήσω το τί εννοώ. 

Ο άνθρωπος που δεν έχει λάβει ποτέ του αγάπη διότι γεννήθηκε αγόρι, θα πρέπει να φέρεται με σκληρό κι απαξιωτικό τρόπο στους άλλους γύρω του. Διότι, αυτό ορίζει το φύλο του! Όχι, η αγάπη είναι για όλους κι όλες! Οπότε, οφείλουμε να δίνουμε αγάπη στους ανθρώπους για να μπορέσουν κι εκείνοι ύστερα με τη σειρά τους να τη μεταδώσουν στους γύρω τους. Και ναι, από τη μία μεριά ίσως να καταλάβαινα τους ανθρώπους που στερήθηκαν την αγάπη και τη στοργή, οπότε και δεν ξέρουν τον τρόπο να τη ''γυρίσουν'' πίσω, αλλά υπάρχουν και εκείνες οι περιπτώσεις ανθρώπων, που επειδή βίωσαν αυτήν την ''απώλεια'', αναζητούν και προσφέρουν την αγάπη στη ζωή τους. Ξέρω ότι ακούγεται αντιφατικό, αλλά συμβαίνει.

Έπειτα, έχουμε τη Λένη και σχεδόν όλες τις γυναίκες που θα περάσουν από μπροστά μας. Καθεμία εξ αυτών θύμα της πατριαρχίας και του ''πρέπει να συμβιβαστώ με ό,τι μου ορίζουν επειδή είμαι γυναίκα'' έρχεται να γίνει παράδειγμα προς το πώς οφείλουμε να διεκδικούμε όσα μας αναλογούν και έχουμε ως αναφαίρετο δικαίωμα, καθώς και του να μάθουμε να μην πάψουμε να στηριζόμαστε στις δυνάμεις μας και να ελπίζουμε για ένα καλύτερο αύριο όπου θα ζούμε με αξιοπρέπεια.

Τέλος, μαζί με αρκετά ακόμη, η συγγραφέας θα θίξει εύστοχα -δίχως να πλατιάσει- το ζήτημα του εκφοβισμού που μπορεί να ασκείται σε ανθρώπους λόγω της νοητικής τους κατάστασης, του στίγματος από την κοινωνία, των προσωπικών του επιλογών αναφορικά με την ερωτική του ζωή, την εξωτερική εμφάνιση, όπως κι άλλα που μας επηρεάζουν όλους κι όλες σε μικρότερο, ή, μεγαλύτερο βαθμό. Κι όλα αυτά αποτυπωμένα πάνω στο χαρτί με μία γραφή απλή και ρέουσα που μας επιτρέπει να διαβάσουμε άκοπα το βιβλίο και να καταλήξουμε στα δικά μας συμπεράσματα, δίχως κάποια εξωτερική ''καθοδήγηση'', ή, με την περιττή υπερβολή στο ''φαίνεσθαι'' του όποιου συναισθήματος. Ένα βιβλίο που με έβαλε να σκεφτώ με δημιουργικό τρόπο δίχως να με ''πιέζει''...

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κάκτος.