Σώματα προς κατανάλωση

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

Εάν ένας από τους βασικότερους σκοπούς των βιβλίων δεν είναι να προσφέρονται σε εμάς σαν άλλη ''τροφή'' για σκέψη και την ψυχή μας...

Εάν δεν είναι εκεί παρόντα για να μας κινητοποιούν και να ''σπάνε'' στεγανά παγιωμένα για χρόνια, που φέρουν μία αλλόκοτη ''δύναμη'' κι ''εξουσία'' προς ό,τι θεωρείται -δίχως λογική!- υποδεέστερο έναντι των υπολοίπων.... 

Εάν δε γράφονται με σκοπό να μας ''ξεβολέψουν'' και να μας κάνουν να δούμε τα πάντα γύρω μας μέσα από μία πιο καθαρή ματιά... 

Ε, τότε δεν ξέρω για ποιον άλλον λόγο πρέπει να γράφονται και να δημοσιεύονται. 

Ξέρω πώς δε συνηθίζω να αναρτώ στα blogs τις σκέψεις μου για βιβλία που μπορεί να φέρουν έναν πιο ''ακαδημαϊκό'' χαρακτήρα τύπου δοκιμίου, ή, μελετών, αλλά θα μου επιτρέψετε να κάνω κάποιες μετρημένες εξαιρέσεις, όταν πρόκειται για βιβλία που είναι προσιτά από το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό και δε φέρουν το οτιδήποτε που θα τα καθιστούσε τόσο επιτηδευμένα επιστημονικά προοριζόμενα προς ένα πιο ''στενό'' αναγνωστικό κοινό. Σήμερα διάβασα και σας παρουσιάζω το βιβλίο της συγγραφέως Carol J. Adams, με τίτλο ''Σώματα προς κατανάλωση" (υπότιτλος: Σκέψεις πάνω στον φεμινισμό και τη χορτοφαγία) (The Sexual Politics of Meat: A Feminist-Vegetarian Critical Theory), το οποίο κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Oposito. Τη μετάφρασή του έχει επιμεληθεί ο κύριος Βαγγέλης Τσίρμπας και τον πρόλογο η κυρία Σίσσυ Δουτσίου.

Το παρόν βιβλίο -αν και γραμμένο υπό μορφή δοκιμίου- δε φέρει κανένα από εκείνα τα χαρακτηριστικά τα οποία θα το καθιστούσαν δυσνόητο, μονότονο, κουραστικό, ή, επί τούτου ''ανώτερο'' μέσω της όποιας ''επιστημονικότητάς'' του. Αντιθέτως, η συγγραφέας μέσα από τον μικρό, μα περιεκτικό του όγκο, μας παρουσιάζει τους εύστοχους προβληματισμούς της γύρω από το πώς οι κοινωνίες (αυτοεπικαλούμενες σύγχρονες και μη) βλέπουν και φέρονται στα σώματα ως αντικείμενα προς κατανάλωση. 

Δυστυχώς, απ'αρχής της ύπαρξης των ανθρώπων και για πάρα πολλά χρόνια -μα τί λέω;- έως και τις ημέρες μας (πολύ φοβάμαι και στο μέλλον, αν δεν αλλάξει κάτι!) οι γυναίκες σε πολλά μέρη του κόσμου -ακόμη κι αυτά των πιο αναπτυγμένων κοινωνιών- θεωρούνται και αντιμετωπίζονται ως κατώτερα πλάσματα που η μόνη τους χρησιμότητα περιορίζεται/καθορίζεται απλώς από την ικανοποίηση των σεξουαλικών ορμών/αναγκών (τυχαίο ότι ασκούν το αρχαιότερο επάγγελμα;), ή, ως ''μηχανές'' αναπαραγωγής, δε γίνεται να μας κάνει εντύπωση και να μας σοκάρει το άκουσμα της επικρατούσας σκέψης ότι πρόκειται για κατά τ'άλλα κενού περιεχομένου σώματα προς κατανάλωση με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται...

''...Η «κρεατοφαγική κουλτούρα» δεν είναι απλώς μια διατροφική επιλογή αλλά μια πρακτική που εξοικειώνει το υποκείμενο με την ιδέα ότι ορισμένα σώματα είναι διαθέσιμα για χρήση, κατανάλωση και καταστροφή. Ο δισταγμός της φεμινιστικής θεωρίας να συμπεριλάβει στις αναλύσεις της την εκμετάλλευση των μη ανθρώπινων ζώων, την εγκλωβίζει σε μία συνθήκη όπου άθελά της συμμετέχει και αναπαράγει τις ίδιες καπιταλιστικές και πατριαρχικές δομές τις οποίες επιχειρεί να αποδομήσει και να υπερβεί. Η Adams απευθύνει ένα ηχηρό κάλεσμα για έναν χορτοφαγικό φεμινισμό και έμπρακτη αλληλεγγύη με τα μη ανθρώπινα ζώα..." (Από το οπισθόφυλλο)

Η συγγραφέας φαίνεται ότι δε φοβάται να θέσει επί τάπητος ζητήματα που μας απασχολούν όλους κι όλες. Ο εύστοχος και σε καμία περίπτωση υποτιμητικός παραλληλισμός των γυναικών με τα ζώα (που προορίζονται προς σφαγή και κατανάλωση τροφής) δείχνει ότι αμφότερα αυτά τα πλάσματα θεωρούνται ικανά και να ''υπολογίζονται'' μόνο βάσει των όποιων ''επιδόσεών'' τους ως προς την εκπλήρωση/ικανοποίηση των συμφερόντων τρίτων. Στο επίκεντρο η βία που ασκείται στις γυναίκες ένεκα του φύλου τους σε συνδυασμό της βίας προς τα ζώα (μετατρέπονται σε άψυχα κομμάτια κρέατος προς φάγωμα) αποδεικνύει το πώς δεν έχουν κανένα δικαίωμα και η ζωή τους υποβιβάζεται. Κι αυτό μέσα από μία κοινώς ( ; ) αποδεκτή πρακτική επιβολής καθυπόταξης στα ''θέλω'' και ''πρέπει'' της πατριαρχίας. Για σκεφτείτε το πώς ο βιασμός των γυναικείων -κι όχι μόνο σωμάτων- και η ταπείνωση που νιώθουν τα θύματα μοιάζει σαν την επιβολή στην αναπόφευκτη αποδοχή της προκαθορισμένης μοίρας των ζώων που τα οδηγεί στη σφαγή, δίχως να μπορούν να αντισταθούν.

Με έναν ρεαλισμό λόγου που δεν κρύβεται πίσω από ''στρογγυλεμένες'' απόψεις και λοιπές κατεστημένες κοινωνικές συμβάσεις, ακόμη και με τις λέξεις να ''παίζουν'' σημαντικό ρόλο ώστε να κρύβουμε και την ίδια στιγμή να αποκαλύπτουμε πολλά από εκείνα που δε θέλουμε να συνειδητοποιήσουμε, ή, φοβόμαστε να παραδεχθούμε, το βιβλίο διαβάζεται με μία ανάσα. Κι αναρωτιέμαι. Τί από τα δύο, άραγε, συμβαίνει; Ή μήπως είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος; Μα ναι! Αυτός είναι κι ένας από τους κυριότερους λόγους που δε διάβασα, απλώς, το βιβλίο, μα το ''ρούφηξα'' με μία ανάσα. Και ναι, το βιβλίο πέτυχε πέρα ως πέρα τον σκοπό του και με έκανε να σκεφτώ πολλά που ίσως να είχαν διαφύγει της προσοχής και της σκέψης μου.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση. 

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Oposito.