Η ΙΛΙΑΔΑ ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΑΦΗΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΘΕΕΣ

Γράφει η Κυριακή Γανίτη

ΠΟΙΟΙ ΠΟΛΕΜΟΥΝ ΣΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΤΡΟΙΑΣ;

Η συγγραφέας Μαριλού Ολίβα (Marilù Oliva) μετά το έργο της ''Η Οδύσσεια όπως την αφηγούνται η Πηνελόπη, η Κίρκη, η Καλυψώ και άλλες ηρωίδες του ομηρικού έπους" επανέρχεται κι επιλέγει να δώσει φωνή, αυτήν τη φορά, στις γυναίκες θνητές και θεές που πρωταγωνίστησαν στα παρασκήνια και μη της ιστορίας του ομηρικού έπους, την Ιλιάδα, μέσα από το μυθιστόρημά της, με τίτλο ''Η ΙΛΙΑΔΑ ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΑΦΗΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΘΕΕΣ" (L'Iliade cantata dalle dee), το οποίο κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Κέδρος σε μετάφραση από την κυρία Βασιλική Πατίκα.

Διαβάζοντας τόσο την Οδύσσεια όσο και την Ιλιάδα παρατηρούσα το οξύμωρο των υποθέσεων αναφορικά με τη λιγοστή έως ανύπαρκτη παρουσία των γυναικείων μορφών. Τί κι αν ο ποιητής παρακαλεί τη μούσα Καλλιόπη να του δώσει έμπνευση για να αρχίσει να αφηγείται την ιστορία; Τί κι αν προστρέχει σε μια γυναίκα για να τον βοηθήσει; Στα σπουδαία ανδραγαθήματα των ανδρών ηρώων επιλέγει μόνο να εστιάσει και αναφέρεται σε εκείνους, αφήνοντας στην άκρη τις γυναίκες. Τις γυναίκες που έγιναν η αφορμή, το έπαθλο, η σταθερά, το κίνητρο κι ο,τι άλλο που τους βοήθησε να γίνουν αυτό που έγιναν…Τις γυναίκες που έπαιξαν τον πιο κομβικό ρόλο, μα παρ’όλ’αυτά δεν έλαβαν την αναγνώριση που τις άρμοζε…

''Οι ήρωες, και μαζί τους οι θεοί, αλλά και, με μεγάλο μένος, οι θεές. Άλλωστε αυτή η σύγκρουση ξεκίνησε από το περιβόητο χρυσό μήλο που έδωσε ο Πάρης στην Αφροδίτη, η οποία του πρόσφερε ως δώρο την Ελένη. Σε αυτό το βιβλίο η εξιστόρηση της Ιλιάδας γίνεται από την πλευρά των γυναικών. Η Αθηνά μάς μιλάει για την οργή του Αχιλλέα και για τον ρόλο της μητέρας του, της Θέτιδος. Η Αφροδίτη έχει στραμμένη την προσοχή της στον Πάρη και στην Ελένη, την ώρα που η Ήρα προσπαθεί να εξασφαλίσει τη νίκη στους Έλληνες. Έπειτα, μέσα από τα τείχη της Τροίας «πολεμούν» και η Ελένη και η Κασσάνδρα, που γίνονται μάρτυρες της αποτρόπαιης μοίρας των ανθρώπων. Σε ποια ανήκει όμως η φωνή που ουρλιάζει με απόγνωση την ώρα που η πόλη καίγεται; Στην Κρέουσα, τη σύζυγο του Αινεία, μια ηρωίδα που η Ιστορία άφησε στο περιθώριο, αν και είχε κάτι σημαντικό να αποκαλύψει." (Από το οπισθόφυλλο)

Αγάπησα τον τρόπο που η λυρική και ταυτοχρόνως σύγχρονη πένα της συγγραφέως μοιάζει σαν τη μελωδία που έρχεται να συνοδεύσει τα λόγια αυτών των γυναικών. Γυναίκες που είτε βρίσκονταν στη θέση των θνητών είτε των θεών και σε καμία περίπτωση η ιστορία και ο μύθος δεν τις τοποθέτησε στις θέσεις που έπρεπε. Λες και ήταν υποδεέστερες των ανδρών. Λες κι εκείνες δεν έγιναν θυσία για να μπορέσουν να γεννηθούν, να μεγαλώσουν, να γαλουχηθούν, να ανδρειωθούν, να πολεμήσουν και να δοξαστούν αυτοί οι άνδρες. Κι όμως! Εκείνες ήταν οι πραγματικές πρωταγωνίστριες σε αυτές τις ιστορίες. Αυτές χάραξαν -έστω κι αόρατα- τον ρου των εξελίξεων. 

Αχ οι γυναίκες. Πόσο έχουν αδικηθεί από την όποια πατριαρχία και κατ'επέκταση την ιστορία. Αλλά να που η συγγραφέας με σεβασμό, νοιάξιμο κι ενσυναίσθηση προς το πρόσωπό τους, δε θα διστάσει να τις φέρει μπροστά στο φως και να δώσει το βήμα σε αυτές τις γυναίκες να αφηγηθούν τα όσα έγιναν. Γυναίκες που αιχμαλωτίστηκαν, βασανίστηκαν, κακοποιήθηκαν, εξευτελίστηκαν, λοϊδορήθηκαν, πέθαναν και κατά έναν αντιφατικό τρόπο νίκησαν και την ίδια στιγμή ηττήθηκαν κάτω από το βάρος της όποιας δικαίωσης και εκδίκησης μέσω της τιμωρίας των ενόχων. Μα, άραγε, έφτασε ποτέ το πλήρωμα της όποιας ολοκληρωτικής λύτρωσης, ή, όχι; Μήπως, τελικά, χρειάζεται αυτή η άτυπη ''παρέμβαση'' των σύγχρονων δημιουργών για να αποκατασταθεί ένα μεγαλύτερο, ή, μικρότερο μέρος της αλήθειας και της όποιας αδικίας; Μήπως, πλέον, μπορούν να βρουν αντίκρισμα σε πιο πρόσφορα κι ευήκοα ώτα οι ιστορίες αυτών των γυναικών;

Ακατάπαυστη δράση, ένας δυνατός και σαρωτικός ρυθμός αφήγησης, πολλαπλές εικόνες που ''ξεπηδούν'' από τις σελίδες του βιβλίου, ένας εύστοχος συνδυασμός σκηνών από τα δύο ομηρικά έπη, πλούσιο λεξιλόγιο και πολλά ακόμη αρκετά τα θετικά που εντόπισα κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης του παρόντος βιβλίου που για να είμαι ειλικρινής αγάπησα κάπως παραπάνω από το προηγούμενο της συγγραφέως που έχω διαβάσει -δίχως να υποτιμώ εκείνο. Απλώς ένιωσα μία πληθώρα έντονων συναισθημάτων -ακόμη και ταύτιση- με μερικά από τα πρόσωπα αυτών των γυναικών και τη διαχρονικότητα που περιβάλλει τη θέση, τα δικαιώματα, τις πράξεις και τις σκέψεις των.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.